We ontwikkelen momenteel in opdracht van het ministerie VRO een Handreiking voor het opstellen van een Volkshuisvestingsprogramma (Vhvp). Ondertussen merken we in de praktijk dat veel overheden worstelen met dezelfde vragen. Daarom delen we drie onderwerpen die nu al relevant zijn om mee te starten:
- Welke informatie heb ik nodig?
- Wat moet ik organiseren?
- Hoe maak ik het uitvoeringsgericht?
1. Welke informatie heb ik nodig?
- Een volkshuisvestingsprogramma is een uitwerking van de omgevingsvisie op het thema wonen. Begin daarom bij de basis: Bevat de omgevingsvisie al doelen over wonen? Zo niet, dan is dat een belangrijk startpunt.
- Ga in gesprek over tot welke ‘woningbouwregio’ je gemeente gaat behoren. In veel gevallen ligt dit voor de hand, maar als dat niet zo is: overleg met provincie en buurgemeenten.
- Zorg voor inzicht in de woningbehoefte, zowel totaal als per aandachtsgroep. Doe dit in elk geval op het niveau van de woningbouwregio, want elke gemeente neemt een aandeel in de regionale opgaven. Wat is er al? Wat moet erbij?
Verdiep je hierbij ook in de nieuwe instructieregels van het Rijk voor betaalbaar bouwen.
- Breng per aandachtsgroep niet alleen de woonbehoefte maar ook de mogelijk bijbehorende zorg of begeleiding in beeld. Welke partners spelen daarbij een rol?
- Breng beleid in beeld. Wat is er al op het gebied van bijvoorbeeld nieuwbouw, bestaande voorraad en woonvormen? Op welke (verplichte) onderwerpen moet er nog beleid worden ontwikkeld? Maak hiermee vast een start.
Vhvp-scan van RIGO
We kunnen gemeenten ondersteunen met een Vhvp-scan: we brengen snel in kaart welke informatie, welk beleid en welke regionale afspraken al aanwezig zijn én wat nog ontbreekt. Dit geeft direct inzicht in de omvang van het werk om tot een volledig Vhvp te komen.
2. Wat moet ik organiseren?
Naast de inhoud vraagt het VHP ook om organisatie, afstemming en interne voorbereiding. Denk daarbij aan:
- Ga in gesprek met de gemeenteraad over de nieuwe wet en het VHP. Wat betekent dit voor de gemeente en wat wordt er verwacht van raad en college?
- Voer verkennende gesprekken met zorg- en welzijnsorganisaties, bijvoorbeeld over woonvormen en benodigde begeleiding voor aandachtsgroepen.
- Stem vroegtijdig af met regiogemeenten over de verdeling van de opgave voor betaalbaar bouwen en van de huisvestingsopgave van aandachtsgroepen. Welk aandeel wil elke gemeente nemen en waar kun je elkaar aanvullen?
- Ga in gesprek met woningcorporaties over hun aandeel in de opgave. Kunnen zij de volledige socialehuur-opgave dragen? Hoe kunnen gemeente, corporaties en marktpartijen goed samenwerken?
- Organiseer intern overleg over de sturingsmogelijkheden op betaalbaar bouwen en woonvormen voor aandachtsgroepen. Welke afdelingen moeten beter samenwerken?
- Breng stakeholders in beeld: wie wil je betrekken in participatie en beleidsproces, en op welke manier?
3. Hoe maak ik het uitvoeringsgericht?
Een goed Vhvp werkt het beleid verder uit en maakt het concreet uitvoerbaar. Denk daarom vooruit over:
- Is de woningbouwopgave onderbouwd met voldoende harde plancapaciteit?
- Hoe ziet het woningbouwprogramma eruit? En welke interventies zijn nodig in de bestaande voorraad?
- Hoe wil de gemeente sturen op voldoende betaalbare woningen? Welke instrumenten komen in beeld? Denk aan: omgevingsplan, grondbeleid, samenwerkingstafels.
- Wat is nodig om te sturen op nieuwe woonvormen voor aandachtsgroepen en op zorgzame buurten?
Meer weten?
Wil je meer weten over onze Vhvp-scan of sparren over de voorbereiding op de Regiewet? We denken graag mee.