De koopgolf van de jaren tachtig en negentig
Vanaf eind jaren tachtig tot aan de kredietcrisis was kopen het devies. De eigen woning gold als superieur en werd volop gestimuleerd. Renteaftrek, aflossingsvrije hypotheken en ruime kredietmogelijkheden maakten het aantrekkelijk om te kopen, soms zelfs boven de verkoopwaarde. Tegelijkertijd verrezen overal nieuwbouwwijken “in de wei”: eerst de uitbreidingswijken van de jaren tachtig, daarna de Vinexwijken. Wie in die tijd actief was op de woningmarkt, eindigde al snel in een eengezinskoopwoning. Zo ontstond de koopgolf en met de tijd ook een generatie die erin bleef hangen.
De opkomst van de koopgeneratie
De kopers van toen waren met velen. Tot begin jaren zeventig lag het geboortecijfer veel hoger dan in de jaren daarna. Die geboortegolf kwam decennia later samen met de koopgolf en zo ontstond een grote groep huishoudens die relatief vroeg een koopwoning wist te bemachtigen.
En wie eenmaal een koopwoning heet, gaat niet snel meer huren. Het resultaat? Een omvangrijke, vergrijzende generatie eigenaar-bewoners. Tussen 2006 en 2024 verdubbelde het aantal 60-plussers met een eigen woning: van 960.000 naar 1,92 miljoen. In dezelfde periode steeg het aantal huurders van die leeftijd slechts met 10% (van 1,09 naar 1,2 miljoen).
Bron: WoON (meerdere jaren), bewerking RIGO
De pechgeneratie: jongeren die buiten de boot vallen
Voor de jongeren van nu ziet de wereld er anders uit. De tijd van onbeperkt krediet en massale nieuwbouw in de wei is voorbij. Ooit komen de woningen van de koopgeneratie langs natuurlijke weg weer op de markt. Maar gezien hun leeftijdsopbouw, met een piek rond de zestig, gaat er nog wel een generatie overheen voordat dit echt zoden aan de dijk zet.
We zien intussen dat jongeren, als ze al aan een woning komen, veelal huren, niet zelden kleine appartementen voor hoge bedragen. Dit terwijl de koopgeneratie ruim woont met lage lasten en vaak een flink vermogen in stenen heeft opgebouwd. Een verschil dat niet alleen financieel voelbaar is, maar ook maatschappelijk wringt.
Een groeiende kloof
De cijfers laten zien hoezeer de omstandigheden uit het verleden nog lang zullen doorwerken in de verhoudingen op de woningmarkt. De uitdaging voor beleid en praktijk is duidelijk: hoe maken we ruimte voor nieuwe generaties? Wachten tot het vanzelf goed komt is geen optie.
De cijfermatige analyse is onderdeel van dit rapport.