Tegelijkertijd zijn lang niet alle woningen geschikt om prettig en veilig ouder in te worden. En eenzaamheid onder ouderen neemt toe. Volgens het Rode Kruis kampt naar schatting 20 tot 35 procent van de ouderen in Europa hiermee.
In veel Europese landen groeit daarom de aandacht voor specifieke woonvormen voor senioren. Deze woningen sluiten beter aan op hun behoeften, bijvoorbeeld door nultredenwoningen, de nabijheid van zorg en/of vormen van gemeenschappelijk wonen met leeftijdsgenoten of juist gemengd met jongere bewoners.
Vier lessen uit Europa
In 2025 voerden wij voor het European Institute of Public Administration (EIPA) een verkenning uit van toonaangevende projecten, als onderdeel van een bredere studie naar wonen in Europa (zie paragraaf 5.7.4).
Er is voldoende kennis over hoe seniorencomplexen eruit zouden kunnen zien, maar opvallend genoeg is het aantal projecten in Europa nog relatief schaars. Wat kunnen we leren van de voorbeelden die er wel zijn over de organisatie van seniorenhuisvesting?
- De rol van de overheid is cruciaal
Seniorenhuisvesting vraagt om nieuwe samenwerkingen, bijvoorbeeld tussen ontwikkelaars en zorgpartijen. In de praktijk blijkt dat wennen. In alle onderzochte landen speelt de (lokale) overheid een sleutelrol in het samenbrengen van partijen en het doorbreken van impasses, bijvoorbeeld via subsidies voor gemeenschappelijke ruimten. Voor bouwers en zorgpartijen is het soms de vraag wie daar geld voor uit moet trekken.
- Bekendheid met het concept ontbreekt vaak
Zowel investeerders als senioren hebben niet altijd een goed beeld van deze woonvormen. Ook hier kan de overheid een rol spelen. In bijvoorbeeld het Zwitserse kanton Neuchâtel worden investeerders actief ondersteund met advies en media-aandacht, en helpt een keurmerk senioren bij het maken van een keuze.
- Gemeenschappelijk wonen vraagt om initiatief – en kan van meerdere kanten komen
Een deel van de senioren heeft behoefte aan gemeenschappelijk wonen. Dat kan georganiseerd worden door professionals, maar ook door bewoners zelf of via lokale initiatieven. Het Duitse platform FORUM heeft met deze laatste aanpak de beste ervaringen.
- De doelgroep wordt nog te vaak verkeerd begrepen
De woonwensen van senioren blijken in de praktijk regelmatig anders dan gedacht – ook voor professionals. Woonzorg Nederland is daarom steeds meer gaan werken met doelgroeponderzoek en bewonersparticipatie.
Meer weten over hoe deze inzichten toepasbaar zijn in jouw gemeente of project?
We denken graag mee over concrete vertaling naar beleid, samenwerking en realisatie.